Μπορεί να προληφθεί η παχυσαρκία;

Μπορεί να προληφθεί η παχυσαρκία;

Πρόληψη της αύξησης βάρους

Τα καλά νέα είναι ότι η αύξηση βάρους μπορεί να προληφθεί

Στον αλγόριθμο θεραπείας του 2015 της EASO (Ευρωπαϊκή εταιρεία για τη μελέτη της παχυσαρκίας), ο έλεγχος του βάρους περιλαμβάνει πολλαπλές τεχνικές και στρατηγικές². Σε αυτές περιλαμβάνονται οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, όπως η διαιτητική αγωγή, η φυσική δραστηριότητα και η συμπεριφοριστική θεραπεία².

Για την επίτευξη απώλειας βάρους, απαιτείται έλλειμμα ενέργειας². Η βέλτιστη πρακτική συνιστά τις ακόλουθες τεχνικές για τη μείωση της διατροφικής πρόσληψης ενέργειας²:

Η χρήση ημερολογίου αυτοκαταγραφής των τροφών παρέχει μια ποιοτική αξιολόγηση της διατροφής, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει το άτομο να προσδιορίσει τη συχνότητα των γευμάτων (νυκτερινή κατανάλωση τροφής, σνακ, παράλειψη γευμάτων), τις αντιλήψεις και πεποιθήσεις σχετικά με τη συναισθηματική διατροφική συμπεριφορά (γνωστική λειτουργία), τις διατροφικές συνήθειες (συμπεριφορά) και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις στην τήρηση μιας υγιεινής διατροφής. Η διατροφική συμβουλευτική θα πρέπει να ενθαρρύνει την υγιεινή διατροφή και να δίνει έμφαση στην ανάγκη αύξησης της κατανάλωσης λαχανικών, φασολιών, οσπρίων, φακής, σιτηρών, δημητριακών χωρίς ζάχαρη και φυτικών ινών, και υποκατάστασης των υψηλών σε λιπαρά γαλακτοκομικών προϊόντων και κρεάτων με εναλλακτικά χαμηλών λιπαρών.

Συνιστάται η αποφυγή τροφών με πρόσθετα σάκχαρα και στερεά λίπη, καθώς και η κατανάλωση σακχαρούχων και οινοπνευματωδών ποτών. Ο περιορισμός της πρόσληψης ενέργειας (θερμίδων) θα πρέπει να εξατομικεύεται ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διατροφικές συνήθειες, η φυσική δραστηριότητα, οι συννοσηρότητες και οι προηγούμενες προσπάθειες δίαιτας. Η συνταγογράφηση μιας δίαιτας περιορισμένων θερμίδων ενδέχεται να απαιτεί την παρέμβαση διατροφολόγου (διαιτολόγου).

Το συνιστώμενο διαιτητικό σχήμα ελάττωσης του βάρους, το οποίο είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες ενός ατόμου, συνήθως παρέχει έλλειμμα ενέργειας 600 kcal/ημέρα. Ένα ημερήσιο έλλειμμα 600 kcal (2.600 kJ) προβλέπει απώλεια βάρους περίπου 0,5 kg εβδομαδιαίως. Επομένως, για μια παχύσαρκη γυναίκα με καθιστική ζωή και ΔΜΣ 32 kg/m2 και εκτιμώμενη ημερήσια πρόσληψη 2.100 kcal (8.800 kJ), θα ήταν κατάλληλη η σύσταση μιας δίαιτας 1.400–1.600 kcal (6.000–7.000 kJ)².

Η φυσική δραστηριότητα αποτελεί μέρος της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας ενός ατόμου.3 Η μακροχρόνια αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, είτε μέσω των καθημερινών δραστηριοτήτων είτε μέσω της τακτικής άσκησης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συντήρηση του βάρους και την αύξηση της απώλειας βάρους². Ωστόσο, η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας ως τρόπος διατήρησης της απώλειας βάρους μπορεί να αποτελεί έναν επιτεύξιμο στόχο για πολλά άτομα.

Η συντήρηση της απώλειας βάρους απαιτεί μια μέση ημερήσια κατανάλωση ενέργειας 80% έως 90% πάνω από τον μεταβολικό ρυθμό ηρεμίας (RMR).3 Για παράδειγμα, κάποιος με RMR 1.500 kcal/ημέρα θα πρέπει να καταναλώνει περίπου 1.000 kcal/ημέρα σε φυσικές δραστηριότητες προκειμένου να πετύχει τον στόχο του.

Τα οφέλη στην υγεία από την τακτική φυσική δραστηριότητα, πέραν των επιδράσεων στο βάρος, περιλαμβάνουν καρδιαγγειακές βελτιώσεις.3 Οι επιλογές για την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας περιλαμβάνουν την αύξηση της καθημερινής άσκησης (περπάτημα, ανέβασμα σκάλας, συμπληρωματικά με τη συμμετοχή σε αθλήματα ή προγράμματα γυμναστικής) ή την υιοθέτηση ενός πιο δραστήριου τρόπου ζωής, με σκοπό τη μείωση της καθιστικής συμπεριφοράς (π.χ. παρακολούθηση τηλεόρασης)². Και οι δύο μέθοδοι μπορούν να βελτιώσουν τη φυσική κατάσταση και να επιτρέψουν τη διατήρηση του βάρους σε σταθερό επίπεδο μέσω μείωσης του ενδοκοιλιακού λίπους, σε αύξηση της μυϊκής μάζας, καθώς και σε μείωση της ενεργειακής δαπάνης σε ηρεμία. Η συμβουλευτική της άσκησης θα πρέπει να εξατομικεύεται σύμφωνα με τις ικανότητες και την υγεία του κάθε ατόμου, και να επικεντρώνεται σε μια σταδιακή αύξηση του επιπέδου και της συχνότητας2.

Υπάρχουν στοιχεία που υποδεικνύουν ότι η αερόβια άσκηση και η άσκηση με αντιστάσεις είναι ευεργετικές για τα άτομα με παχυσαρκία και σχετιζόμενες συννοσηρότητες². Για τον λόγο αυτόν, όλες οι επιστημονικές κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν τουλάχιστον 150 λεπτά/εβδομάδα μέτριας αερόβιας άσκησης (όπως έντονο περπάτημα) σε συνδυασμό με τρεις εβδομαδιαίες συνεδρίες άσκησης με αντιστάσεις για την αύξηση της μυϊκής δύναμης².

Απώλεια βάρους μπορεί να επιτευχθεί μέσω του περιορισμού των θερμίδων, αλλά χωρίς τη διασφάλιση συμπεριφορικών αλλαγών, το σωματικό λίπος είναι πιθανό να επανακτηθεί.3

Παρόλο που οι περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν στο υπερβολικό βάρος ενός ατόμου, τα άτομα θα πρέπει να μάθουν πώς να πραγματοποιούν μόνιμες αλλαγές του τρόπου ζωής (διατροφική συμπεριφορά και άσκηση) ώστε να ελπίζουν σε μόνιμη απώλεια βάρους.3 Οι προσεγγίσεις τροποποίησης της συμπεριφοράς συχνά επιδιώκουν να βοηθήσουν τα άτομα ώστε να αναγνωρίζουν και να αποφεύγουν τα περιβαλλοντικά σήματα καθιστικής συμπεριφοράς και υπερκατανάλωσης τροφής ως μέσο επίτευξης αυτών των αλλαγών του τρόπου ζωής.

Τα άτομα που δεν έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν από μόνα τους αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, μπορεί να ωφεληθούν από την παραπομπή σε έναν συμπεριφορικό θεραπευτή.3

Οι στόχοι είναι:3

  • Να βοηθήσει τα άτομα να τροποποιήσουν τις συνήθειές τους ως προς τη διατροφή, την άσκηση και τον τρόπο σκέψης, οι οποίες προδιαθέτουν για παχυσαρκία
  • Να εστιάσει σε συγκεκριμένες οδούς για την επίτευξη αυτών των στόχων, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό και την απομάκρυνση εμποδίων για την ανάπτυξη καλύτερων συνηθειών διατροφής και άσκησης

Η αυτοπαρακολούθηση αναφέρεται στην παρατήρηση και καταγραφή μιας πτυχής της συμπεριφοράς, όπως πρόσληψη θερμίδων, συνεδρίες άσκησης ή/και χρήση φαρμάκων². Θα μπορούσε επίσης να αναφέρεται στην παρακολούθηση μιας έκβασης αυτών των συμπεριφορών (π.χ. αλλαγές στο σωματικό βάρος). Η αυτοπαρακολούθηση μιας συμπεριφοράς στο πλαίσιο της συμπεριφορικής θεραπείας συνήθως αλλάζει τη συμπεριφορά προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Επίσης, μπορεί να δώσει χρήσιμη πληροφόρηση σε έναν επαγγελματία υγείας.

Ωστόσο, το υγιές βάρος είναι μια κοινή ευθύνη¹

Η πρόσληψη δεν αποτελεί μόνο ευθύνη των ατόμων, αλλά απαιτεί και δομικές αλλαγές στις κοινωνίες.
Οι στρατηγικές για την προαγωγή μιας κατάλληλης διατροφής και φυσικής δραστηριότητας περιλαμβάνουν συντονισμένη δράση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.¹

Φυσιολογικό βάρος για όλους
Μια κοινή ευθύνη
Κράτος Καταναλωτής Βιομηχανία/Εμπόριο ΜΜΕ
Νομοθεσία σχετικά με τα τρόφιμα και τη φυσική δραστηριότητα,
παροχή κινήτρων
και επιβολή της σχετικής νομοθεσίας
Εκπαιδευμένο και
ενημερωμένο
κοινό
Καταρτισμένοι υπεύθυνοι μάρκετινγκ
και διαχειριστές
Υπεύθυνη
διαφήμιση
Συμβουλευτική για
τη βιομηχανία/το εμπόριο
Διάκριση
και επιλογή εκ μέρους
του καταναλωτή
Κατάλληλη
διαθεσιμότητα και
προώθηση
Επικοινωνία
και εκπαίδευση στον τομέα της υγείας
Εκπαίδευση
και προστασία
του καταναλωτή
Υγιεινές πρακτικές
στο σπίτι
Διασφάλιση
ποιότητας
Συνηγορία
Συλλογή
πληροφοριών και
έρευνα
Συμμετοχή
της κοινότητας
(συμπεριφορές και
πρακτική)
Ενημερωτική
σήμανση και
εκπαίδευση
του καταναλωτή
Δημοσιοποίηση
επιτυχημένων περιπτώσεων
Παροχή
υπηρεσιών
υγείας
Ενεργές ομάδες
καταναλωτών
  Αποκάλυψη
απατηλών
ισχυρισμών
Διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές βάσει τροφών
Εθνική δέσμευση για έλεγχο της παχυσαρκίας
Διαβούλευση του ΠΟΥ για την παχυσαρκία

Παραπομπές